1. Say nắng, say nóng
Đây là hiện tượng rất phổ biến vào mùa hè, không chỉ gây mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, nhức đầu mà còn có thể dẫn đến đột quỵ. Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể bị di chứng thần kinh không hồi phục hoặc thậm chí tử vong.
Nguyên nhân:
Say nắng: Xảy ra khi tiếp xúc lâu dưới ánh nắng gắt, đặc biệt vùng cổ gáy bị chiếu trực tiếp. Ánh nắng làm trung tâm điều hòa thân nhiệt bị rối loạn, kết hợp với mất nước cấp khiến cơ thể phản ứng mạnh, có thể gây tụ máu não và tổn thương thần kinh.
Say nóng: Do mất nước toàn thân kèm theo rối loạn điều hòa thân nhiệt, thường xảy ra khi làm việc trong môi trường nóng, bí như hầm lò, phòng kín, chơi thể thao cường độ cao… Cơ thể hấp thụ nhiều nhiệt nhưng không tỏa ra được, gây sốc nhiệt.
Biểu hiện:
Tăng thân nhiệt, tim đập nhanh, thở gấp, hồi hộp, mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, tay chân rã rời, chuột rút, ngất, hôn mê hoặc trụy tim mạch.
Cách xử trí:
Đưa nạn nhân vào chỗ mát, cởi bớt quần áo.
Cho uống nước mát pha muối loãng nếu còn tỉnh.
Chườm mát bằng khăn lạnh ở cổ, nách, bẹn.
Nếu có dấu hiệu nặng (hôn mê, co giật…), đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất, tiếp tục chườm mát trên đường đi.
Phòng tránh:
Mặc quần áo thoáng, đội mũ, đeo khẩu trang khi ra ngoài nắng.
Tránh làm việc, chơi thể thao quá lâu ngoài trời nắng gắt.
Uống đủ nước mỗi ngày, hạn chế nước lạnh hoặc quạt trực tiếp vào người sau khi đi nắng về.
Giáo viên nên cho trẻ hoạt động ngoài trời ở nơi có bóng râm, tập luyện vừa sức.
2. Mất nước
Trời nóng khiến cơ thể tiết nhiều mồ hôi, nếu không bổ sung nước kịp thời sẽ dẫn đến mất nước, làm rối loạn hoạt động của các cơ quan nội tạng.
Phòng tránh mất nước:
Uống đủ 2 lít nước/ngày hoặc nhiều hơn khi hoạt động nhiều.
Uống nước ngay cả khi chưa thấy khát.
Bổ sung nước sau khi ngủ dậy, trước bữa ăn, trước và sau khi vận động thể chất.
3. Bệnh tiêu chảy
Tiêu chảy là gì?
Là bệnh truyền nhiễm qua đường tiêu hóa, gây ra bởi vi khuẩn hoặc virus, đặc biệt dễ lây lan vào mùa hè.
Biểu hiện:
Đi ngoài 3 lần trở lên/ngày, phân lỏng hoặc toàn nước.
Có thể kèm sốt, đau bụng, mất nước, mệt mỏi.
Nguyên nhân:
Ăn uống không đảm bảo vệ sinh: thực phẩm ôi thiu, sống, nhiễm khuẩn; nước uống không đun sôi.
Virus, vi khuẩn gây rối loạn cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
Hậu quả:
Mất nước, mất điện giải, suy dinh dưỡng, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ nhỏ nếu không được điều trị đúng cách.
Cách xử trí:
Bù nước bằng Oresol hoặc nước lọc sạch, nước cháo muối.
Trẻ nhỏ cần tiếp tục bú mẹ, ăn uống bình thường, không nhịn ăn.
Đưa đến cơ sở y tế nếu tiêu chảy kèm sốt cao, khát nhiều, nôn mửa nhiều, phân có máu...
Phòng tránh tiêu chảy:
Rửa tay sạch bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
Ăn chín uống sôi, không ăn rau sống hoặc thực phẩm dễ nhiễm khuẩn như tiết canh, nem chua, hải sản sống...
Đảm bảo nguồn nước sạch, xử lý rác thải và phân đúng cách.
Không để ruồi, muỗi tiếp xúc với thức ăn.
Trường học cần giữ gìn vệ sinh lớp học, đồ chơi, bàn ghế, vệ sinh cá nhân cho trẻ, không dùng chung đồ dùng cá nhân.
Mùa hè là thời điểm trẻ em và mọi người thường có nhiều hoạt động ngoài trời, du lịch, vui chơi… Tuy nhiên, để đảm bảo sức khỏe, chúng ta cần trang bị kiến thức phòng tránh các bệnh thường gặp. Mỗi người hãy là một "lá chắn" cho bản thân và cộng đồng bằng những hành động thiết thực, từ việc rửa tay, uống đủ nước đến ăn uống hợp vệ sinh. Phòng bệnh hơn chữa bệnh!